بسم الله الرحمن الرحیم



أَفَلاَ يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ کَانَ مِنْ عِندِ غَيْرِ اللّهِ لَوَجَدُواْ فِيهِ اخْتِلاَفًا کَثِيرًا

آیا در قرآن تدبر نمی کنند تا به هماهنگی آیات آن پی ببرند و دریابند که آن از جانب خدا نازل شده است ؟ اگر قرآن از جانب غیر خدا بود قطعا در آن ناسازگاری و ناهماهنگی بسیار می یافتند. (1)

1-   کلام غیر خدا دارای اختلاف فراوان است ؛ و قرآن که کلام خداست عاری از هرگونه اختلاف است

2-   تدبر در قرآن راه علم به هماهنگی و عدم اختلاف در قرآن و در نتیجه اثبات کلام الله بودن قرآن است.

کمترین ناهماهنگی که در آثار بشری هست ،این است که اگر کسی بخواهد کتابی را در طول بیست و سه سال بنویسد ، هیچ گاه ابتدا و انتهای آن به لحاظ عمق و اتقان یکسان نخواهد بود ، چون علم او در حال افزایش است و هرگاه به انتها برسد سطح کتاب او از ابتدا بالاتر خواهد بود ، گذشته اینکه تضاد و تعارض و اختلافات آشکار نیز در آثار بشری گریز نا پذیر است . چون بشر به هنگام نوشتن و سخن گفتن نمی تواند همه جوانب کلام را ببیند و به آنها ملتزم شود و بسیار می شود که کلام او در بخشی از گفتارش با لوازم دیگر کلامش اختلاف دارد و … ، اما اگر کسی در قرآن تدبر کند می بیند که صدر و ذیلش به لحاظ عمق و اتقان ، اختلافی ندارد ، همه آیات آن ، موضوعات آن و … هماهنگ است ، به نحوی که کاربرد حتی یک حرف در قرآن روی حساب است .

أَفَلَمْ يَدَّبَّرُوا الْقَوْلَ أَمْ جَاءَهُم مَّا لَمْ يَأْتِ آبَاءَهُمُ الْأَوَّلِينَ

آیا در قرآن تدبر نکرده اند تا بدانند آن از جانب خداست ؟ مگر برای آنان پیامی آمده که برای پدران نخستینشان نیامده است ؟ تا بگویند اگر این پیام حق است و از سوی خداست ، چرا برای پیشینیان فرستاده نشد ؟ (2)

توجه به محتوا و سیاق آیه نشان می دهد که در مقام تبیین و بررسی علل و عوامل شرک و بی ایمانی به قرآن و وحی است ، یعنی اینان که کفر می ورزند ، بدین خاطر است که در قرآن تدبر نکرده اند وگرنه کتاب آسمانی بر آباء پیشینی ایشان نازل شده بود و نمی توانند بی سابقه بودن نزول آیات الهی بر اجدادشان را دلیل بی اعتباری قرآن بدانند ، بنابراین تدبر نکردن در قرآن ، از عوامل شرک و بی ایمانی شمرده شده است .

کِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَيْکَ مُبَارَکٌ لِّيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ وَلِيَتَذَکَّرَ أُوْلُوا الْأَلْبَابِ

این قرآن کتابی گرانقدر و پرخیر و برکت است که آن را به سوی تو فرستادیم تا همگان در آیات آن تدبر کنند ، پس هدایت پذیران راهیاب شوند و عناد پیشگان عذری بر گمراهی خویش نیابند و تا صاحبان خرد به دلایل حق توجه کنند و به سوی آن هدایت گردند. (3)

1-   تدبر در قرآن ، وظیفه همگانی است

توجه به سیاق آیه مورد بحث ( یعنی آیات پیش از آن ) نشان میدهد که ضمیر لیدبروا به گروه خاصی بر نمی گردد و به همه انسان ها مربوط است.

2-   تدبر در قرآن غایت انزال کتاب خداست( این نکته از تعلق جارومجرور  لیدبروا به فعل انزلناه استفاده می شود ، البته با توجه به اینکه لام در این عبارت لام غایت است.)

3-   تدبر ، زمینه ساز تفکر خردمندان است.( این نکته از مقدم داشتن لیدبروا بر لیتذکر اولوالالباب استفاده می شود )

أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَى قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا

آیا در قرآن تدبر نمی کنند ؟ بلکه بر دلهای آنان و هم مسلکانشان قفلهای مخصوص دلها قرار گرفته است ( توجه به محتوا و سیاق نشان میدهد که این آیه شریفه هم مانند آیه افلم یدبروا….. ، در مقام برشماری از عوامل شرک و بی ایمانی است ). (4)

1.سوره مبارکه نساء ،  آیه 82

2.سوره مبارکه مومنون ، آیه 68

3. سوره مبارکه ص ، آیه 29

4.سوره مبارکه محمد ، آیه 24

5. سوره مبارکه